Mappa del Sito
Home Page
Inizio Pagina
Pagina Precedente

 Il 6 Settembre a Dardago i partecipanti alla serata” L’aga de ‘l ruial” hanno avuto il piacere di godere di una bella iniziativa di valorizzazione della parlata "dardaghese". L'idea ha preso le mosse quattro   anni fa quando Vittorio Janna Tavan ha pensato di portare avanti un’idea dei coniugi Cornelio Zambon e Giustina Favia, vale a dire quella di scrivere poesie in dardaghese e di musicarle.
Chi di noi non ricorda la gioiosa canzone "Sot al baler" che è un abbraccio simbolico del paese sotto l'albero della "platha" e che alla fine richiama tutti i dardaghesi citandoli con il loro soprannome?
Dopo la morte di Cornelio, Vittorio ha così voluto raccogliere il testimone scrivendo nuove poesie e ha chiesto a Giustina di musicarle. Da questa unione artistica sono scaturite tredici composizioni indite nella parlata dardaghese, che sono state musicate da Giustina. Naturale quindi il passo successivo, quello di condividere quanto scaturito da questo felice connubio: un concerto nel giardino di Giustina, aperto a quanti desiderassero intervenire e dedicato da Giustina al caro marito scomparso.
Si sono così potuti ascoltare i bellissimi versi di Vittorio cantati dalla melodiosa voce della soprano Elena Bazzo, accompagnata al pianoforte dal maestro Stefano Maso. La parte recitativa, per i versi che si è scelto di non musicare, è stata sapientemente interpretata dal Santino Janna, fratello di Vittorio.
La cornice che ha ospitato il concerto ha conferito alla serata un clima di sentito coinvolgimento: chi ha avuto il piacere di partecipare ha respirato un’aria che si potrebbe definire familiare.
Il “presentatore” Ugo Zambon Pala è stato egregio nell’ introdurre le composizioni e il contesto in cui sono nate, e anche nell’improvvisare il suo discorso finale, a cui ha fatto da corollario   il piovano, Don Maurizio, il quale ha sottolineato il valore comunitario delle canzoni e la loro funzione di memoria per le nuove generazioni. Vogliamo ricordare a chi c'era e mostrare a chi invece non ha avuto l’occasione di intervenire alla serata, alcune delle immagini che siamo riusciti a catturare.

    Roberta Zambon  
       
       
       
Le poesie con il tasto play sono collegate a un video
Dal négre de ’l Pìssol adhéss te so fòra
e ’na nìca de sol d’inplén te colóra
la néif e la plóia le par che le tase
le fràs’cie e le crodhe adhéss le dà pase.
Córi córi, ciamìna, intór la glesiùta
sta i flórs e le bèstie, la bócia a l’è suta.

Córi córi, vin dho, che ato vedhùt?
Córi córi, vin dho, che ato sentùt?

A l’é lóngia la stradha pa’ vigne a Dhardhàc,
te ciànte pulìdho, te salte ogni póc
pa’ no ingianberàte palsa pur n’ tel trup
sta rénto al rujàl ’l te vàrdha el Saùc.
Dhùja el canài co’ ’l so mulinél
el nóno che rith e che ’l béif co’ ’l gamél.

Córi córi, vin dho, che ato vedhùt?
Córi córi, vin dho, che ato sentùt?

Ocór le to góthe, pa’ ’l ciàrpin che ’l cress
la spéta ància uncói la ròdha tra i sass
maséna el formént, maséna la blava
s’ciavàtha l’Artugna, s’ciavàtha la grava.
Vin dho ’n tel paéis, la vécia la spéta
salùdha la mónt e la Madhonéta.

Córi córi, vin dho, che ato vedhùt?
Córi córi, vin dho, che ato sentùt?

Su ’l fóc la cialdiéra e se l’aga la bói
un pugnùt de farìna co’ cuàtro fasói
la mare la lava e ocór la to aga
pa’ bagnà la cialthìna, pa’ méte su ciàsa.
Dal sagràt de la glèsia te clama el plevàn
el batìsio del nino e la cróss co’ la man.

Córi córi, vin dho, che ato vedhùt?
Córi córi, vin dho, che ato sentùt?

’l plevàn co’ la stóla ’l salùdha i nuìth
co’ l’aga la dhént la planth i só mòrth
la vita la cór tra le ciàse e i só murs
e ància l’athél ’n tel nit de chi àltres
sénpro i te clama, sénpro i te vól
unà che se nass, unà che se mór.

Córi córi, vin dho, che ato vedhùt?
Córi córi, vin dho, che ato sentùt?

Gràthie, gràthie par dhut, gràthie al Signór.
Stanót el tenp al sa fat
e un bel tondo de luna
el te ris’ciàra, Dhardhàc.
Fèrmete! Fèrmete ’n póc
parchè ’l vécio cianpanìle
’l ne bat «la miedhanót».

Suono della meridiana...

’sta meridhiàna senpro spartìss
chel che scomìnthia
da chel che finìss
e curt e lonc ’l è ’l so confin.
Uncói, ’l è beldà iér
e dhomàn… avaràlo morbìn?

Suono della meridiana...

Iér, dho in ciàf la contràdha
’na mare dal mal la plandéva
e dal dholór le mans la strucàva
ma adhéss a l’è là che la rith
e del mal, no ’n resta che un sbit
la bussa, la ciànta… la vif.

Suono della meridiana...

E alòra… sóna, sóna meridhiàna
la speràntha no la mór.
E alòra… sóna, sóna meridhiàna
fin che bat… el nostre cuór.

Suono della meridiana...
       
 
Su in ciàf al paéis
dhopo l’ultima ciàsa,
prima che ’l ciàrpin
’l slàrgie la thiésa,
in Ciathentài la so Madhonéta
da un sécol e pi la te spéta.

Fai la vàrdha al paéis
oh Mare de Crist,
fai la vàrdha a ’sta dhént
’n tel ridhe e sul trist.
Ocòr la to man
pa’ bin ciaminà
fane la vardha
ne l’eterno strussià.


Se te pàsse indenànt
la Paròna de ciàsa
la salùdha preànt:

(SOLISTA FEMMINILE)
«Bondì, bondì ànema mea
’na vato bonòra
co’ ’l sól drio la schéna?»

(PRIMO SOLISTA MASCHILE)
«Parsòra a Florìn
l’erba ’l é alta
e me tócia seàla
ma ’l terén ’l é smèrt
e ài ’na gran pura
de fa ’na sbrissàdha».
(SECONDO SOLISTA MASCHILE)
«Uncoi ài dha dhì
fin su in Thentolìna
dèsfe ’na médha
e thèntha ’na pàlsa
càrghe la slóitha…
e po’ dhó pa’ la tràiga».

(TERZO SOLISTA MASCHILE)
«Da Saròne ’n gran vént,
de càssie e talpóns
’n tel bósc de Ligónt
’l a fat el ‘desìo’
cortelàth e manère
ne ocor pa’ ’sto front».

Fai la vàrdha...

Se te pàsse indenànt
la Paròna de ciàsa
la salùdha preànt:

(SOLISTA FEMMINILE)
«Nòte, nòte ànema mea
da la mónt te pòrte fadhìa
che a ciàsa, la me pase la sea
e pase ància a lór
a Santa, Felìce, Àndol e Svàlt1
che un dì su la mónt
el prin vive i à lassàt
mi pree par lór
e par dhùta Dhardhàc».

Fai la vàrdha...
       
’l è tornàdhe le sisìle!1
El gràn freìt ’l sa molàt
e vardhàndo in miéth al prat
la te védhe dhut un córe.
Tórcui2 e as da flór a flór
’n aria nèta móf le fóie
e pa’ neàltre? … mile vóie
co’ ’sto tenp che slàrgia ’l cuór.
’l è tornàdhe le sisìle!
Vàrdha, vàrdha, ’l è tornàdhe.
’l è tornàdhe ància ’sto an,
’l è tornàdhe sisilànt.
Intorvìa la vécia tiédha3
svóla e ciànta sisilùta
thèrca pur la to ciasùta
e po’ dhai chel fià de nóf.
Ància ti cómo neàltre
son leàth a ’ste contràdhe
le radhìs no l’è taiàdhe
se par vive ’ndon lontàn.
’l è tornàdhe...
Passa ’l tenp e le stajóns
córi e svóla in libertà
e co’ ’l to etèrno sisilà
dhime dhut del me Dhardhàc.
’l è tornàdhe...
Bèl, bèl savè che i miés,
lontàn, lontàn – ’n te la nót de ’l tenp –
i à cognossùt i tiés.
Indenànt la vécia glésia
sta ’na frègola de prat
co’ ’l murét e la só thiésa
al è la thénta de ’l Sagràt.

Sóte l’erba rincuràdha
sóte i flórs de tàins colórs,
cuànta dhént che l’è passàdha
cuànte àgreme e dholórs.

La medhàna1 ’l à sonàt
’l De profundis de la sèra,
ància lièna ’l à plandùt
la me dhént ’n te la tèra.

Vignarài co’ ’l scur de sèra
pa’ ciatàve e pa’ preà
bussarài la vostra tèra
e nissùn me vedharà.

A l’è ferma la medhàna,
’n te la nót nissùn ciamìna,
sól la vós de la fontàna
par la vópia sta’ vithìna.

Vardhe el thiél sóra la Val
plen de lus cómo ciandéle,
dismintiàve no se pól…
séit veàltre chéle stéle.
       

Sécia, ’n tel prat, l’èrba médhica ciànta,
ingórdhi tavàns su ’na mussa che ranta;
’l canài co’ la fràs’cia ’l para d’intor
e su la man thanca ’l sanc dà colór.

Alte chél dì, le sisìle svolàva
e intànt, da Saròne, ’l tenp ’l cargàva.

L’aria cialda par la sàpia scondùt
boràsca2 se leva e scur dapardhùt
lontàn lanpidhéa, e drio man, businéa
riva la plóia co’ rumór de ’na séa
.
Alte chél dì, le sisìle svolàva
e intànt, da Saròne, ’l tenp ’l cargàva.

Adhès l’èrba médhica bisógna salvàla
e in pìthole ciàme ocór ingrumàla
l’aga la cór tra ciamésa e barghésse
s’ciànpa dal prat, s’cianpà pa’ salvàsse.

Alte chél dì, le sisìle svolàva
e intànt, da Saròne, ’l tenp ’l cargàva.

Vanta la stradha pa’ Ciàl de Mulìn
’na ciàsa e ’n cuèrt i fai sol che bin3
drénto la ciàsa no se rèsta misói
a le pósto pa’ òmis, bèstie e pa’ i fiói

Alte chél dì, le sisìle svolàva
e intànt, da Saròne, ’l tenp ’l cargàva.

L’aga la vin par de lónc e travèrs
e la dhént, al segùr, la pàrla revèrs:
«Bòna la plóia pa’ le vit e la blava
ma pa ’l fén e la médhica no l’ocoréva».

Alte chél dì, le sisìle svolàva
e intànt, da Saròne, ’l tenp ’l cargàva.

Sentàt su ’na cròdha me nóno ’l vardhàva
la plóia e le bèstie, e a la dhént ’l diséva:
«Me par che Noè ca drénto ’l ne mànce,
ma pa’ fa la so arca, bastaràve le bance».

Alte chél dì, le sisìle svolàva
e intànt, da Saròne, ’l tenp ’l cargàva.
Ciamìne sóte ’l sól de l’istàt,
’na thiàla la ciànta su ’n pal,
el sudhór inumidhìs la me pel
su ’na cròdha me ciàte sentàt.

De un óvre me gòdhe l’onbrìa
destìre le giànbe e me sùie la frónt
vàrdhe l’Artugna e me vàrdhe Ligónt
’l me cópa ’sto ciàlt! No tant la fadhìa!

Passàt al de là de la ròsta
la stràdha la tira de pì
e in thìma a la riva, ’l è unlì
chél tòc de mulìn che ne resta.

Un órt che ’l vif da pistòc,2
e ’na ciàsa da sénpro seràdha;
e da cuàn che la Marta ’l è dùdha
ància ’l ciàn al mància da un tòc.

Me par anciamò de sentìla
la bajàdha pa’ la dhént che passàva
no la era ’na guàita a la ciàsa
ma ’l trava la vós… pa’ clamàla.

Paréva ’l disés: «Marta, Marta, vin fòra,
riva dhént, no sta sta unlì missóla
adhès, ’sta ocasión te a dha tóla
ciacolà ’l te fai bin, de matìna bonóra».

Cuàn che passe pa’ dhi ’n tei Triói3
me par de sentìla, me la védhe ’n ti vói
in piè, su la pòrta de ciàsa,
tra le erte de pièra… in soàsa!

Da ’l pàtol co’ la man la salùdha
e de respóndi me vin ’na gran vòia
e i dhomànde de ’l ciàn che no ’l baja
a chéla vós de négre vestìdha…

«In dói tanta stràdha ’vón fat
cómo onbrìa drìo de mi ’l è vignùt
cussì un pósto par lui i à tignùt
su ’n Paradhìs, unlà che mai, riva la nót».
       
Cucù, cucù, cucù,
cucù, cucù, cucù,
cucù, cucù, cucù.

Sentàt su la bància
el nóno ’l contàva,
al nino matiànt,1
che intór ’l dhujàva,
la storia del cùc
che lontàn ’l ciantàva.

Cucù...

Sentàt su la bància
el nóno ’l contàva,
la storia un fià crùdha
de l’athél théntha ciàsa,
e l’odhór del toscàn
intànt se spandhéva.

Cucù...

Sentàt su la bància
el nóno ’l contàva,
de un vóf «fòra via»2
pognét ’n t’ un nìt,
fat, co’ tanta fadhìa,
da ’n’ altra faméa.

Cucù...

Sentàt su la bància
el nóno ’l contàva,
de ’na mare inbroiàdha
che missóla l’arléva
chi dhomàn chéla ciàsa
lassarà théntha amór.

Cucù...

Sentàt su la bància
studhàt el toscàn
el nóno ’l pensàva:
«l’amór, sol che l’amór,
l’amór de ’na mare
ància ’n tel pèdho mal fat
la cognóss ’l perdhón».
Stanót me soi insumiàt:
dhoneglón, in riva al piól
da la banda de ’l tublàt
sbecotàve un rap de ùa.

’na ras’ciùta martignóla1
bin platàdha in mieth le fóie
tra le rame e i fil de fer
de la vit dhóngia la ciàsa.

Una ras’cia de ùa bacò
co’ i so pìtholi garniéi
dal saór un fià garbin
tóta su unlivilò.

Da la vit ’na vós me cridha:
«Sol che fóie m’à restàt
l’ùltin rap de la me vita
l’ùltin rap te me à robàt.

Sól che fóie in plóia e vént
che bin prést le svolarà
sól che stécs te vedharà
no me rèsta… che crepà».

«No, no… no sta vétene in a mal
el Signor che dhut al véith
’na gran sión te mandarà
che fin ’sta vèrta ’l bastarà.

Cuàn che ’l freit ’l molarà
e ’l prin sól ne s’cialdarà
co’ la forfe ’l to paròn
le menadhe ’l tharpirà.

Da ramùte in dhó pleàdhe
e co’ le sàcie intorcolàdhe
sól che plande te farà2
ma chél dholór… ’l te varirà.

Da tre stecs incrudholìth
par miracól tornarà:
pùpui, fóie, bànpui
e raps de ùa pa’ folà.

No, no… àgreme e dholórs
no porta sól che crós
ma studha i bruth pensiérs
e fa rinàsse el miéi de ti».
       
Dhardhàc… Dhardhàc… Dhardhàc…

In soàsa co’ i mónt e co’ ’l bósc
te clàme a gran vós da lontàn
e co ’l cuor salùdhe ’l to bórc
ògni vòlta che rive da ’l plàn.

Le to ciàse le par cómo fédhe
co’ ’l pastór che i le pòrta a passón
par vive ’na stòria de cròdhe…
scuaràdhe tra dholórs e passión.

Dhardhàc… Dhardhàc… Dhardhàc…

’n tel clap la ‘fédha’ pì granda
volùdha e metùdha ’n tel miéth
la dhis che la Fédhe ’l è tanta
’n t’ un salìso de sì, no… pentiménth.

In plàtha la dhént se scànbia l’umór
e fra crosère, cianiséle e contràdhe
la ingròpa la vita co’ àgreme e amór,
el bate del tenp, desgarnèlea le dhornàdhe.

Dhardhàc… Dhardhàc… Dhardhàc…

El sól de l’istàt al brusa i to flórs
al ciamìna, al slóngia ’l so arc
la sisìla la s’ciànpa da i murs
’n te le me vene se siòlie ’l me sanc.

La nót la me splàna i colórs
sente i giri ciantà su ’l rivàl
«Miserere mei, Deus…» thìe in plén vòs
cuàn svóla la ment vers Ciassivàl.

Dhardhàc… Dhardhàc… Dhardhàc…
Lónc la stràdha de’ i Triòi
drìo chéi murs costath fadhìa
cress el ciàrpin, nass l’ortìa
e ciclamini a dói a dói.

La dhéva dhó co’ ’l thanpedhón
co’ ’l restàt de la marénda
de chél dì, passàt in banda
drìo ’l laóro de ’l sò ón.

«Vàrdha nino! Che biéi flórs!
Tóli su, ch’in fón un math
vòlta drio a chél rumàth
e thèrca bin sóte chiéi bars.

Tra póc Florìn ne ‘òpa’ ’l sól
– dhis la nóna al canaiùt –
giànbe lónge a chél mathùt
parchè ’l dure, se te vól».

«Nóna! Senti ’l bòn odhór
che i ne mànda i ciclamini
forte e tant, e ància se nini
bin starà pa’ ’l Sacro Cuór

e… su la gióthola in cusìna
drento al bòssol de canón
– co’ chel mane fat de otón –
la divothión ’l è pì vithina».

Sistéme i flórs e… sénte un chè,
adhés vàrdhe chél Gran Cuór
e le flame de ’l só Amór
e a stìn… die ’l me parchè:

«’sti flórs tìgneli Signór
i e te ’na bónba pa’ la guèra;
el bin, el mal de chista tèra
che i se bruse ’n tel to Cuór».
       
’n te la mént, ’n tel cuòr
chél pensièr m’à restàt
cuàn lassàve indavór
la me ciàsa d’istàt.

Par dhe là de l’Artugna
el mónt se verdhéva
par dhe là de l’Artugna
el bósc me platàva.

Par dhe là de l’Artugna
el sól se levàva
par dhe là de l’Artugna
i tróis me portàva.

Co’ la nót la vignéva
un gran fóc s’inpiàva
e a la nóna diséva
che pulìdho1 se stàva.

Par dhe là de l’Artugna
com’athiéi se ciantàva
par dhe là de l’Artugna
un casón2 féva ciàsa.

Par dhe là de l’Artugna
la mént se slargiàva
par dhe là de l’Artugna
al domàn se pensàva.

pognet, vardhe ’n tel scur
e me védhe le òre de ’l sól
driomàn, cómo su ’n mur.

Stèrp dhéventa ’l pensà
e par che la me mént
la s’intardhìve a matià
inbarlumàdha da ’l nient.

De ’na òra sente ’l só bat
– le la vós de la cianpàna –
me desédhe da ’l me fat
e bute dho ’sta palandrana.

Dói gialùth i se salùdha
co’ l’eterno chirichì
’na thuita la vós studha
la cianpàna sona dì.

Pian pian se leva ’ sól
le òre le se indrétha
ma lónc a chista ciàl
sarà agra o alegrétha?

Cianpàne pa’ la dhént
comót vìgnelo dhomàn?
Che ne dìselo chél vént
che da veàltre va lontàn?

Cianpàne de ’l Sagràt
pa’ le stradhe, sóte i cuerth
de l’Eterno séit al flat
che dà vita ai nostre sfòrth.

Cianpàne pa’ ’l preà
s’coltón le vostre vós
le ne dhis che val pensà
a ’stó tenp che un dì finiss.

Cianpàne seit tre suórs
tant sonà ma un sól pensà
tre vós potenti: businórs!

Che fin le crodhe fa trimà.
Mancomàl che seit vesìne
tra thiél e tèra i v’à metùt
la vostra vós la pól varine
ment… ma ’l cuòr soradedhut.

Le cianpàne de la Pléif de Dhardhàc
Sonàt cianpàne! Sonàt dì
riva, glòria e bòt
pa’ ’l batisio, a mesdì
pa’ le nóthe e pa’ la nót.

Cuàn che ’l tenp al ne fai pura
e la nóna l’olif la brusa
preàt fin tant che ’l névol dura
e la santa bóra thisa.

Ciantàt co’ le contràdhe
pa’ la festa de la Sunta
el dirodìn de le grathàdhe
e po’ in tertho in soradhónta.

Scoltàt… fèrme adhés… pian
me par che pree la medhàna…
’n’ Ave Maria… par un furlàn
de thèrto: ’na vita umana…

che no la tòrna pì al so foghèr.

 

 

musica : Tina Favia Zambon
parole : Vittorio Janna
pianoforte : Stefano Maso
soprano : Elena Bazzo Fedrigo
voce : Sante Ugo Janna
Si ringrazia per la collaborazione video Claudio Zaghet

Tina Favia Zambon
Giustina (Tina) nasce a Brindisi e già all’età di 6 anni
è avviata, dalla madre, allo studio del pianoforte.
Dopo la scuola dell’obbligo, frequenta il liceo classico
sino al secondo anno. Frequenta per dieci anni
il Conservatorio «Tito Schipa» di Lecce e nel 1954
si diploma al Conservatorio «Santa Cecilia» di Roma.
Insegna prima al Conservatorio di Lecce
poi all’Istituto Magistrale «Palumbo» di Brindisi.
Nel 1960 conosce Cornelio Zambon,
nostro concittadino, che poi sposa nel 1961.
In seguito si trasferisce con tutta la famiglia a Treviso.
Qui continua a dedicarsi all’insegnamento
e alla composizione.
Nel 1990 con il marito Cornelio si trasferisce
definitivamente a Dardago dove vive e lavora.

Stefano Maso
Stefano Maso (1970) è finalista al 48° International
Organ Improvisation Competition of Haarlem
(Olanda), unico italiano su 7 partecipanti ammessi.
Vincitore del primo premio al 2° Concorso
Organistico Internazionale di Cremolino (AL).
Diplomatosi con lode nel 1991 in organo e
composizione arricchisce in seguito la sua formazione
in Italia e all’estero.
Si dedica da diversi anni allo studio
dell’improvvisazione presso la Hochschule fur Musik
di Stoccarda. Ha suonato come solista
nei maggiori Festival nazionali e internazionali.
All’attività concertistica affianca quella di Direttore
di Coro e di ‘continuo’ nell’orchestra Gruppo d’archi
Veneto.

Elena Bazzo Fedrigo
Collabora sin da giovane con formazioni corali
del pordenonese, iscrivendosi al Conservatorio
“Jacopo Tomadini” di Udine e, contemporaneamente,
alla facoltà di Architettura all’IUAV (Venezia).
Consegue il diploma nel 2006 con il massimo dei voti
sotto la guida di Cristina Mantese, laureandosi in
Architettura l’anno successivo con una tesi su Giorgio
Vasari e il Teatro Veneziano del Cinquecento.
È del 2008 il debutto, nel doppio ruolo di Euridice
e Proserpina, nell’«Orfeo» di Monteverdi al Teatro
Accademico di Castelfranco Veneto, di poco
successivo alla partecipazione alla prima assoluta
dell’opera contemporanea «La Pietà non era
contemplata», di Sergio Licursi-Devis Formentin,
regia di Fabio Sartor.
Spiccano, negli impegni recenti, la partecipazione
ad importanti concerti in Italia e all’estero (Cattedrale
di Lienz, San Pietro in Vaticano), e l’impegno
nello studio di un vasto repertorio, sotto la guida
dei maestri Paola Lazzarini, Giuseppe Morino,
Massimo Lonardi e Christine Meyr.
Nell’estate 2012 inizia la collaborazione con
il Coro del Gran Teatro La Fenice di Venezia, per la
Nona Sinfonia di L.v. Beethoven, proseguita nel 2013
con «Otello» di G. Verdi – opera che ha aperto
la stagione veneziana 2013 e protagonista
di una tournée in Giappone – dirette dal maestro
Myung-Whun Chung.

 
       
       


































































































































































































































































































































































































































































































































































































Loading